waarneming

Grijs

Mensen die van grijs houden kunnen hun hart ophalen voorspelde weervrouw Willemijn van de NOS. Zo’n dag is vandaag. Voor een fotograaf een grote uitdaging. Als het doel is om een saaie, nietszeggende foto te maken dan is dit wel een redelijk succes. Het gras is dor, de herfstbladeren vaal, de bomen kaal, het vergezicht verspert door de mist. Enkele naaldbomen geven nog een groen tintje, en het asfalt en het dak van de buurvrouw kleuren goed bij elkaar. Het klimaat van Engiadina (Engadin) staat bekend als zeer zonnig, terwijl het Nederlandse klimaat grauw zou zijn. Toch is het aantal zonuren per jaar maar ±15% meer, 1750 tegen 1500. Dat neemt niet weg dat het zinvol is om naar de bergen te gaan. Ook hier sleep ik Li Bai er even bij:[1]Over Li Bai en de vertaling zie voetnoot bij MAAN

De bergen transformeren. In de bergen is mijn universum niet langer dat van de mensen, die als varkens wroeten in hun eigen drek. In de bergen ben ik onder de goden. Zij verkeren in diepe meditatie, een eeuwigdurende extase. Dan wordt hun rust verstoord, een gevechtsvliegtuig breekt door de geluidsbarrière, en trekt een witte streep door de diepblauwe hemel. De laatste keer dat zij hun ogen openden was de gletsjer kilometers lang, nu is hij gekrompen tot een grauw wormpje dat nog net tot de voet van de berg rijkt.

De Clinghe is op steenworp van de zee. De zee is niet goddelijk zoals de bergen, de zee is oer. Onze verbinding met de zee is intens, het is alsof zij deel van ons is, alsof wij deel van haar zijn. Zij, haar, (v)? De aarde is vrouwelijk, moeder aarde. De zee is dan onze grootmoeder, van moeder’s kant.

Schilders (en fotografen) hebben getracht de zee en de bergen weer te geven. William Turner heeft zich daar aardig van gekweten. Zijn zeeschappen overtuigen, en in zijn late periode probeerde hij weer te geven wat de bergen met zijn ziel deden. Dat werk is een ver doorgevoerd, bijna abstract, impressionisme. Ver voor het impressionisme en nog veel verder voor de abstracte kunst. Het is fijn dat we nu weten wat de bergen met Turner deden, maar dat zegt nog niets over de bergen zelf. Terwijl talloze schilders de zee aardig hebben afgebeeld, is er maar één schilder die de bergen heeft begrepen: Fan Kuan, die duizend jaar geleden leefde. Proust vond het Gezicht op Delft van Vermeer het beste schilderij, maar hij had Reizigers tussen bergen en stromen van Fan Kuan natuurlijk niet gezien. Hieronder een korte reis door het schilderij, het is belangrijk om te beseffen dat het heel groot is, 2,1 meter hoog bij 0,8 meter breed. .

Voetnoten

Voetnoten
1 Over Li Bai en de vertaling zie voetnoot bij MAAN

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.